โครงการวิจัยและนวัตกรรม
รวบรวมงานวิจัยที่มุ่งเน้นการพัฒนาพันธุ์ข้าวล้านนา และการใช้นวัตกรรมเพื่อยกระดับขีดความสามารถเกษตรกรไทย
ค้นพบ 4 โครงการวิจัย
นวัตกรรมพันธุ์ข้าวล้านนาคุณภาพสูงสู่การสร้างรายได้ที่ยั่งยืนของเกษตรกร
ปัญหาราคาข้าวตกต่ำในประเทศไทยเกิดจากการแข่งขันรุนแรงในตลาดโลก โดยเฉพาะจากประเทศผู้ผลิตรายใหญ่ ทำให้รายได้เกษตรกรไม่เพิ่มขึ้นตามคาดการณ์ แนวทางแก้ไขคือการพัฒนาข้าวสายพันธุ์คุณภาพสูง เช่น ข้าวพื้นนุ่ม ข้าวโภชนาการสูง และข้าวอินทรีย์ ซึ่งตอบสนองความต้องการผู้บริโภคที่ใส่ใจสุขภาพ ภาคเหนือของไทยมีความหลากหลายทางพันธุกรรมข้าวกว่า 500 สายพันธุ์ โดยศูนย์วิจัยข้าวล้านนา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้คัดเลือกและปรับปรุงพันธุ์ที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง เช่น ข้าวสังกะสีสูง ข้าววิตามินอีสูง และข้าวสีที่มีสารต้านอนุมูลอิสระ แม้เกษตรกรสามารถผลิตข้าวคุณภาพสูงได้ แต่ยังขาดช่องทางการจำหน่ายที่มั่นคง จึงเกิดความร่วมมือระหว่างนักวิจัยและผู้ประกอบการร้านอาหารเพื่อสุขภาพ เพื่อเชื่อมโยงการผลิตและตลาด พร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้และตรวจสอบคุณภาพผลผลิต อย่างไรก็ตาม เกษตรกรรายย่อยยังขาดการรวมกลุ่ม ทำให้มีข้อจำกัดด้านเมล็ดพันธุ์และเครื่องจักร โครงการจึงส่งเสริมเครือข่ายเกษตรกรในเชียงใหม่ ลำพูน และเชียงราย เพื่อร่วมกันวางแผนการผลิต ลดต้นทุน และขยายตลาด อีกทั้งยังพัฒนากลไกความร่วมมือด้านโลจิสติกส์และการตลาดผ่านสัญญาซื้อขาย
กระบวนการลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจของข้าวไทย (Methodology for reducing production cost and economic value added of Thai rice)
โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ประเมิน 1) ผลของอัตราเมล็ดในการเพาะกล้าถาดที่ใช้สำหรับเครื่องปักดำ และ 2) ประสิทธิภาพของการจัดการปุ๋ยสังกะสีและซีลิเนียมทางใบ (biofortification) ต่อผลผลิตและการสะสมสารอาหารในเมล็ดข้าว โดยในกิจกรรมที่ 1 ทดสอบในข้าวพันธุ์ข้าวดอกมะลิ 105 และ กข43 เพาะกล้าถาดในอัตราเมล็ดที่แตกต่างกัน 4 ระดับคือ 140, 170, 200 และ 230 กรัมต่อถาด ย้ายกล้าแต่ละอัตราเพาะลงในแปลงปลูก เก็บและบันทึกข้อมูลการเจริญเติบโตและการสร้างผลผลิต และ กิจกรรมที ่ 2 ได้ทดสอบการเพิ่มคุณค่าโภชนการในข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 และพันธุ์สันป่าตอง 1 มีกรรมวิธีคือ 1) ไม่พ่นปุ๋ย (Zn0Se0), 2) พ่นปุ๋ยสังกะสี (Zn+Se0), 3) พ่นปุ๋ยซีลิเนียม (Zn0Se+) และ 4) พ่นปุ๋ยสังกะสี+ซีลิเนียม (Zn+Se+) วิเคราะห์ผลการเจริญเติบโต ผลผลิตและการสะสมธาตุสังกะสีและซีลิเนียมในเมล็ดข้าว ผลการทดสอบ พบว่า ในกิจกรรมที่ 1 พันธุ์ข้าวตอบสนองต่ออัตราการเพาะเมล็ดแตกต่างกัน พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 ซึ่งเป็นพันธุ์พื้นนเมืองที่ปรับปรุงพันธุ์มาจากการคัดเลือกไม่มีความแตกต่างของการเติบโตที่ชัดเจนในระยะกล้าและแตกกอ แต่พบว่าอัตราการเพาะเมล็ดที่ 20
การพัฒนารูปแบบธุรกิจและนวัตกรรมการผลิตเยื่อจากฟางขาวเพื่อการสงออก (Business model development and innovation in rice straw pulp production for export)
ประเทศไทยมีฟางข้าวเหลือใช้ประมาณ 40 ล้านตันต่อปีจากการปลูกข้าว ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญที่ครอบคลุมพื้นที่เพาะปลูกกว่า 65 ล้านไร่ แม้ฟางข้าวจะมีศักยภาพในการนำไปใช้ประโยชน์ เช่น เป็นอาหารสัตว์ วัสดุปกคลุมดิน หรือส่วนผสมในการเพาะเห็ด แต่ปริมาณการใช้งานเหล่านี้ยังไม่เพียงพอ ทำให้เกษตรกรส่วนใหญ่นิยมเผาฟางข้าวเพื่อลดต้นทุน ซึ่งก่อให้เกิดปัญหามลพิษทางอากาศ เช่น PM 2.5 และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ฟางข้าวมีองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ เซลลูโลส (38%) เฮมิเซลลูโลส (25%) และลิกนิน (12%) ซึ่งเหมาะสำหรับการผลิตเยื่อกระดาษ กระบวนการผลิตเยื่อส่วนใหญ่ใช้วิธีทางเคมีในการกำจัดลิกนินและส่วนประกอบอื่น ๆ เพื่อแยกเซลลูโลสออกมาเป็นเยื่อกระดาษที่มีคุณภาพสูง เยื่อฟางข้าวสามารถนำไปใช้ในอุตสาหกรรมต่าง ๆ เช่น กระดาษรีไซเคิล บรรจุภัณฑ์ทางเลือก และวัสดุก่อสร้างการนำฟางข้าวมาผลิตเยื่อช่วยเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้ ลดการเผาทำลาย และสนับสนุนเศรษฐกิจหมุนเวียน นอกจากนี้ การแปรรูปฟางข้าวยังลดการใช้ทรัพยากรป่าไม้ ช่วยแก้ปัญหาการตัดไม้ทำลายป่า และลดผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน การพัฒนากระบวนการผลิตเยื่อฟางข้าวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแ
การผลิตวัสดุคอมโพสิตผสมเยื่อฟางข้าวสำหรับผลิตแผ่นยิปซัมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ( Production of Rice Straw Pulp Blended Composite Material for Green Gypsum Board)
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาวัสดุคอมโพสิตจากเยื่อฟางข้าว ซึ่งเป็นวัสดุเหลือทิ้งจากภาคการเกษตร นำมาใช้เป็นส่วนประกอบในการผลิตแผ่นยิปซัมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยเน้นที่การลดปัญหามลพิษทางอากาศที่เกิดจากการเผาฟางข้าว และส่งเสริมการใช้ทรัพยากรเหลือทิ้งอย่างมีประสิทธิภาพ ในการทดลองนี้ ได้นำฟางข้าวมาแปรรูปเป็นเยื่อและผสมกับยิปซัมเพื่อสร้างวัสดุคอมโพสิตสำหรับใช้ในอุตสาหกรรมก่อสร้าง แผ่นยิปซัมผสมเยื่อฟางข้าวนี้ได้รับการทดสอบคุณสมบัติต่างๆ เช่น ความแข็งแรงเชิงกล การทนทานต่อแรงกระแทก ความสามารถในการเป็นฉนวนกันความร้อนและเสียง รวมถึงความทนทานต่อความชื้น ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า การเติมเยื่อฟางข้าวในสัดส่วนที่เหมาะสมมีส่วนช่วยปรับปรุงสมบัติของแผ่นยิปซัมได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยแผ่นยิปซัมที่ผสมเยื่อฟางข้าวในปริมาณมากมีความแข็งแรงเพิ่มขึ้น และมีความสามารถในการกันความร้อนและเสียงที่ดีกว่าแผ่นยิปซัมทั่วไป นอกจากนี้ การเติมฟางข้าวยังช่วยลดการใช้แคลเซียมซัลเฟตในกระบวนการผลิต ซึ่งส่งผลให้ต้นทุนการผลิตลดลง ในขณะเดียวกัน ยังคงรักษาคุณภาพและความทนทานของผลิตภัณฑ์ให้อยู่ในเกณฑ์ที่ผ่านมาตรฐานอุตสาหกรรม
