📍ซีรีส์แผน ววน. พ.ศ. 2571–2575 | ตอนที่ 5
“ชีวิตดี ชุมชนเข้มแข็ง สิ่งแวดล้อมยั่งยืน”
ขับเคลื่อนประเทศไทยด้วยวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของทุกคน
Thailand RISE Fund (กองทุน ววน.) โดย สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) เดินหน้าขับเคลื่อน (ร่าง) แผนด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พ.ศ. 2571–2575 ผ่าน “ยุทธศาสตร์ที่ 2 : ชีวิตดี ชุมชนเข้มแข็ง สิ่งแวดล้อมยั่งยืน (Inclusive Society & Quality of Life)” เพื่อใช้วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) เป็นพลังสำคัญในการสร้างผลกระทบทางสังคม (Social Impact) ที่เป็นรูปธรรม ยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ลดความเหลื่อมล้ำ สร้างความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจฐานราก และดูแลทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน
แม้ประเทศไทยจะมีความก้าวหน้าหลายด้าน แต่ยังคงเผชิญความท้าทายสำคัญ ทั้งความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม ความแตกต่างของโอกาสระหว่างพื้นที่ ปัญหาสิ่งแวดล้อมและมลพิษ ตลอดจนข้อจำกัดในการนำองค์ความรู้จากงานวิจัยไปใช้ประโยชน์เพื่อแก้ไขปัญหาของประชาชน ชุมชน และประเทศอย่างแท้จริง
ยุทธศาสตร์ที่ 2 จึงมุ่งให้ ววน. ไม่หยุดอยู่เพียงการสร้างองค์ความรู้ แต่สามารถนำไปสู่การใช้ประโยชน์ การเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบาย และผลกระทบเชิงบวกต่อสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมได้อย่างเป็นรูปธรรม
🚀 หลักการสำคัญของยุทธศาสตร์
ยุทธศาสตร์นี้ตั้งอยู่บนหลักการสำคัญ 4 ประการ ได้แก่
- ยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน
- สร้างความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจฐานรากและชุมชน
- ใช้ความรู้และนวัตกรรมเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ
- จัดการมลพิษและดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และฐานทรัพยากรธรรมชาติของประเทศในระยะยาว
ขับเคลื่อนผ่าน 2 แนวทางหลัก ได้แก่
1️⃣ นวัตกรรมเพื่อคุณภาพชีวิต สังคม และสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน
มุ่งพัฒนานวัตกรรมเชิงบูรณาการเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างครอบคลุม ผ่าน 3 เสาหลักสำคัญ ได้แก่
1.1 พัฒนาศักยภาพทุนมนุษย์
ส่งเสริมการใช้วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมเพื่อพัฒนาคนในทุกมิติ ทั้งด้านทักษะ การเรียนรู้ สุขภาวะ และความสามารถในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง เพื่อเพิ่มโอกาสในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน
1.2 จัดการมลพิษและสิ่งแวดล้อม
ใช้ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมในการจัดการปัญหามลพิษเชิงรุก ลดผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของประชาชน ควบคู่กับการดูแลทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
1.3 นวัตกรรมเพื่อเมือง ชุมชน และเศรษฐกิจฐานราก
สนับสนุนการพัฒนาเมือง ชุมชน และท้องถิ่นผ่านนวัตกรรมที่ตอบโจทย์บริบทพื้นที่ ช่วยสร้างรายได้ เพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจ พัฒนาระบบนิเวศ และเสริมความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจฐานราก
2️⃣ การบูรณาการองค์ความรู้ข้ามศาสตร์เพื่อการเปลี่ยนแปลงประเทศ
อีกหนึ่งกลไกสำคัญของยุทธศาสตร์ คือการเชื่อมโยงองค์ความรู้จากหลากหลายสาขา ทั้งวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ สุขภาพ เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างมุมมองที่รอบด้านในการแก้ไขปัญหาสำคัญของประเทศ
องค์ความรู้ดังกล่าวจะถูกนำไปใช้ในการออกแบบนโยบาย มาตรการ และกลไกการพัฒนาประเทศบนฐานข้อมูลและหลักฐานเชิงประจักษ์ เพื่อให้การตัดสินใจเชิงนโยบายมีประสิทธิภาพมากขึ้น และสามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงเชิงระบบที่สร้างผลกระทบต่อประชาชนในวงกว้าง
.
🏘️ จากงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริง
ยุทธศาสตร์ที่ 2 ยังให้ความสำคัญกับการสร้างกลไกเชื่อมโยงงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริง ทั้งในระดับชุมชน พื้นที่ และระดับนโยบาย ผ่านเครื่องมือสนับสนุนการวิจัยและนวัตกรรมรูปแบบต่าง ๆ ที่มุ่งสร้างการมีส่วนร่วม การพัฒนาพื้นที่ และการใช้ประโยชน์จากองค์ความรู้เพื่อแก้ปัญหาสังคมอย่างเป็นรูปธรรม
🎯 ผลลัพธ์ที่คาดหวัง
เมื่อยุทธศาสตร์นี้ขับเคลื่อนได้อย่างเต็มศักยภาพ ประเทศไทยจะได้รับผลลัพธ์สำคัญ ได้แก่
- ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
- ชุมชนและเศรษฐกิจฐานรากมีความเข้มแข็ง สามารถสร้างรายได้และพึ่งพาตนเองได้มากขึ้น
- ความเหลื่อมล้ำทางสังคมลดลง
- ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้รับการดูแลอย่างยั่งยืน
- องค์ความรู้จากงานวิจัยถูกนำไปใช้ประโยชน์และสร้างผลกระทบเชิงนโยบายได้มากขึ้น
เพราะการพัฒนาประเทศในอนาคตไม่อาจวัดผลเพียงการเติบโตทางเศรษฐกิจ แต่ต้องคำนึงถึงคุณภาพชีวิตของประชาชน ความเข้มแข็งของชุมชน ความเป็นธรรมทางสังคม และความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติควบคู่กันไป
.
ยุทธศาสตร์ที่ 2 ของแผน ววน. พ.ศ. 2571–2575 จึงเป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญในการใช้วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมสร้าง “ชีวิตดี ชุมชนเข้มแข็ง สิ่งแวดล้อมยั่งยืน” เพื่อให้การพัฒนาประเทศเกิดขึ้นอย่างสมดุล ครอบคลุม และไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง
.
📢 ทั้งนี้ (ร่าง) แผน ววน. พ.ศ. 2571–2575 ยังอยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็นและปรับปรุงรายละเอียด โดย สกสว. จะเปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นและประชาพิจารณ์ในลำดับถัดไป ผู้สนใจสามารถติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ทางช่องทางประชาสัมพันธ์ของ สกสว.
นี่เป็นตอนที่ 5 ของซีรีส์แนะนำแผนด้าน ววน. ปี 2571–2575 ยังมีประเด็นสำคัญอีกหลายมิติที่จะทยอยนำเสนอ
ฝากติดตามซีรีส์ต่อไปจาก สกสว. เพื่อร่วมทำความเข้าใจว่า แผน ววน. 71–75 จะช่วยเปิดภาพอนาคตของเศรษฐกิจไทย วิจัยไทย และนวัตกรรมไทยอย่างไร
.
สามารถติดตาม “ตอนที่ 1–4” ได้ที่
(#1) https://www.facebook.com/share/p/18om2iX7NW/
(#2) https://www.facebook.com/share/p/1JKYBPEx44/
(#3) https://www.facebook.com/share/p/1EcL8hrnEE/
(#4) https://www.facebook.com/share/p/1CvpJWfeqm/
